Kankergerelateerde vermoeidheid
Iedereen voelt zich af en toe moe. Dit is normaal, zeker als er een duidelijke oorzaak is. Bijvoorbeeld tijdens drukke periodes op school of werk of na lichamlijke inspanning. Vermoeidheid na kanker is anders dan gewone vermoeidheid. Het is erger en wordt niet minder door rust.
Wat is kankergerelateerde vermoeidheid?
Kinderkanker en de behandeling ervan kunnen vermoeidheid veroorzaken (dit wordt kankergerelateerde vermoeidheid genoemd). Meestal verdwijnt kankergerelateerde vermoeidheid na afloop van de behandeling, maar soms houdt het maanden of zelfs jaren aan. Wanneer je je constant moe voelt en dit niet verbetert door rust, kan dit een grote impact hebben op je dagelijks leven en emotioneel welzijn.
Heb ik een verhoogde kans op kankergerelateerde vermoeidheid?
Iedereen, ook mensen die nooit kanker hebben gehad, kan chronisch vermoeid raken.
De volgende factoren kunnen de kans op vermoeidheid of de ernst ervan vergroten:
Stress
Late gevolgen van kinderkanker en/of de behandeling
Andere lichamelijke klachten, bijvoorbeeld pijn
Recidief of een tweede soort kanker
Ouder worden
Je kunt in de samenvatting van je behandeling zien of je bestraling hebt gehad. Als je geen samenvatting hebt, kun je contact opnemen met de LATER-poli of het ziekenhuis waar je behandeld bent.
Chronische vermoeidheid hoeft niet altijd door kanker of de behandeling te komen, maar kan ook andere oorzaken hebben. Het is vaak moeilijk om gewone vermoeidheid van vermoeidheid na kanker te onderscheiden.
Wat zijn de klachten en signalen die wijzen op kankergerelateerde vermoeidheid?
Bepaalde klachten en signalen kunnen wijzen op vermoeidheid. Ook al heb je deze klachten en signalen op dit moment niet, toch is het belangrijk dat je ze (her)kent voor het geval je ze ooit krijgt.
De volgende klachten en signalen kunnen wijzen op kankergerelateerde vermoeidheid:
Vermoeidheid zonder aanwijsbare oorzaak
Het gevoel geen energie of kracht te hebben
Moeite met eenvoudige dingen, zoals je haar kammen of je aankleden
Minder motivatie
Moeite met concentratie en geheugen
Slecht slapen
Geen zin in seks
Bang, neerslachtig of humeurig zijn
Moeite met beslissingen nemen
Verminderde eetlust of te veel eten
Meestal zijn deze klachten tijdelijk en verdwijnen ze na voldoende rust. Maar als ze lang aanhouden, neem dan contact op met je huisarts of LATER-arts.
Ik heb een verhoogde kans op kankergerelateerde vermoeidheid. Welke onderzoeken zijn nodig en wanneer?
Als je denkt dat je last van vermoeidheid na kanker hebt, is het advies contact op te nemen met je huisarts of LATER-arts. Je arts vraagt naar je leefstijl en hoe de vermoeidheid voelt. Ook kan de arts onderzoeken of je iets hebt waardoor je zo moe bent, zoals bloedarmoede, slaapproblemen of een langzaam werkende schildklier.
Wat gebeurt er als ik last van kankergerelateerde vermoeidheid heb?
Als je last van vermoeidheid hebt, verwijst je huisarts of LATER-arts je zo nodig naar een:
Specialist in vermoeidheid
Psycholoog
Fysiotherapeut
Deze kan je helpen en wijzen op hulpprogramma's, zoals bewegings- en ontspanningsoefeningen, mindfulness en cognitieve gedragstherapie.
Wat kan ik nog meer doen?
Door actief te blijven kun je voorkomen dat kankergerelateerde vermoeidheidsklachten ontstaan of verergeren. Door regelmatig te bewegen, het liefst in de buitenlucht, houd je je conditie op peil. Zoek de balans tussen wat belangrijk en minder belangrijk is en bedenk waar jij je energie aan wil besteden.
En natuurlijk is een goede nachtrust belangrijk. Daarom geven we enkele tips voor een betere slaap:
Ga niet overdag slapen. Een powernap van maximaal 10 minuten kan wel.
Ga elke dag op dezelfde tijd naar bed.
Begin twee uur van tevoren met het afbouwen van je dag.
Drink geen cafeïne of alcohol.
Zorg voor een donkere, koele slaapkamer.
Zet je telefoon uit en leg hem buiten handbereik.
Gebruik geen wekker waarop je in het donker kunt zien hoe laat het is.
Leven met (een verhoogde kans op) vermoeidheid kan moeilijk zijn. Praten met vrienden en familie kan helpen. Ook contact met mensen in eenzelfde situatie kan fijn zijn, bijvoorbeeld via een patiëntenvereniging, zoals VOX, een onderdeel van de Vereniging Kinderkanker Nederland.
Zorg vooral goed voor jezelf. Ook al lost het de vermoeidheid niet op, een gezonde leefstijl blijft belangrijk. Zorg ook voor je mentale gezondheid. Kleine veranderingen kunnen al een positieve invloed hebben op je lichamelijke en mentale welzijn. Lees meer over een gezonde leefstijl en mentale gezondheid.
Het is belangrijk dat je weet dat je na kanker vermoeidheid kunt ontwikkelen en dat je de klachten en signalen herkent. Als je vragen hebt of als je je na het lezen van deze informatie zorgen maakt, neem dan contact op met je huisarts of LATER-arts.
Disclaimer
Deze informatie is gebaseerd op de lekensamenvatting van de "PanCareFollowUp guideline about Chronic fatigue", gemaakt door de PanCare Plain Information Group, en is waar nodig aangepast aan de Nederlandse LATER-richtlijn. Vertrouw bij klachten en signalen niet alleen op deze informatie, maar ga naar je huisarts, LATER-arts of specialist.
Om de video te bekijken, moet je akkoord gaan met functionele cookies. Accepteer de functionele cookies met onderstaande knop om verder te gaan.
Explainer video over vermoeidheid
Dr. Raphaele van Litsenburg en dr. Patrick van der Torre lichten in deze video toe wat kankergerelateerde vermoeidheid is.