Patiëntenportaal

Kool groep

Genomische analyse, modelleren en preklinisch onderzoek van kinderhersentumoren

Onze groep

De onderzoeksgroep van professor Marcel Kool doet onderzoek naar hersentumoren bij kinderen. We bestuderen wat deze tumoren uniek maakt op moleculair niveau (dus in de cellen en het DNA) en ontwikkelen laboratorium modellen die de ziekte zo goed mogelijk nabootsen. Met deze kennis en modellen willen we sneller nieuwe en betere behandelingen ontwikkelen.

Er is veel behoefte aan behandelingen die beter werken én minder schadelijke bijwerkingen hebben. Voor veel soorten hersentumoren bij kinderen is de kans op genezing nog steeds te klein. Daarnaast houden veel kinderen die de ziekte wel overleven, langdurige gezondheidsproblemen over als gevolg van de intensieve behandelingen.

Om betere behandelingen te kunnen ontwikkelen, moeten we eerst goed begrijpen hoe hersentumoren ontstaan en groeien. Zo kunnen we nieuwe aangrijpingspunten voor medicijnen vinden. Ook zijn goede onderzoeksmodellen nodig die de menselijke tumor zo realistisch mogelijk nabootsen, zodat nieuwe behandelingen betrouwbaar kunnen worden getest voordat ze bij patiënten worden toegepast.

Onze onderzoeksgroep is eind 2019 gestart in het Prinses Máxima Centrum. Daarvoor was de groep, sinds 2011, gevestigd bij het German Cancer Research Center (DKFZ) en het Hopp Children's Cancer Center Heidelberg (KiTZ) in Heidelberg, Duitsland. Begin 2026 hebben wij onze onderzoeksactiviteiten in Heidelberg beëindigd.

Contact

Focus op embryonale hersentumoren en ependymomen

Er zijn heel veel verschillende soorten hersentumoren. Onze onderzoeksgroep richt zich op enkele specifieke hersentumoren bij kinderen. We doen onderzoek naar ependymoom en verschillende zeldzame, hersentumoren die lijken op onrijpe cellen uit de vroege embryonale fase, waaronder medulloblastoom, atypisch teratoïd/rhabdoïd tumor (ATRT), embryonale tumor met multilayered rosettes (ETMR), CNS-BCOR-tumoren en astroblastoom met een MN1-verandering. Samen vormen deze tumoren een belangrijk deel van de kwaadaardige hersentumoren bij kinderen.

Voor sommige van deze tumoren zijn de overlevingskansen de afgelopen jaren verbeterd. Toch is de prognose voor veel kinderen nog steeds slecht of houden zij blijvende gezondheidsproblemen over door de intensieve behandeling. Voor verschillende van de zeldzame tumortypen bestaat bovendien nog geen standaardbehandeling en zijn er weinig of geen klinische studies waarin nieuwe behandelingen worden onderzocht. Daardoor zijn er voor deze kinderen vaak maar weinig bewezen behandelopties.

Met ons onderzoek willen we beter begrijpen hoe deze tumoren ontstaan en groeien. Door de genetische en biologische eigenschappen van de tumoren in kaart te brengen en deze te bestuderen in geavanceerde laboratoriummodellen, zoeken we naar nieuwe aangrijpingspunten voor behandelingen. Ons doel is om de ontwikkeling van effectievere en minder belastende therapieën te versnellen en de kennis te leveren die nodig is om nieuwe klinische studies voor kinderen met deze zeldzame hersentumoren mogelijk te maken.

“We bestuderen de moleculaire eigenschappen van kinderhersentumoren en hoe we deze kennis met behulp van innovatieve laboratorium modellen kunnen vertalen naar nieuwe therapieën”

Marcel Kool

Onderzoekgroepsleider

Moleculaire karakterisering van hersentumoren bij kinderen

Een belangrijk onderdeel van ons onderzoek is het beter begrijpen van hersentumoren bij kinderen. We onderzoeken wat er op het niveau van DNA en de tumorcellen gebeurt, zodat we kunnen achterhalen hoe deze tumoren ontstaan, waarom ze zich verschillend gedragen en hoe ze beter behandeld kunnen worden.

De afgelopen twintig jaar heeft onze onderzoeksgroep een belangrijke bijdrage geleverd aan een nieuwe classificatie van hersentumoren bij kinderen. We laten zien dat tumoren die er onder de microscoop hetzelfde uitzien, op moleculair niveau toch heel verschillend kunnen zijn. Door DNA, RNA en andere eigenschappen van tumorcellen te bestuderen, en steeds vaker ook individuele tumorcellen afzonderlijk te analyseren, krijgen we een veel nauwkeuriger beeld van de verschillende soorten hersentumoren.

Met dit onderzoek hebben we onder andere geholpen om de verschillende soorten medulloblastomen, ATRT en ependymomen te herkennen en nieuwe tumortypes van zeldzame embryonale hersentumoren ontdekt. Ook hebben we meer inzicht gekregen in hoe tumoren zoals medulloblastoom, ETMR, ATRT en ependymoom ontstaan, uit welke cellen zij zich ontwikkelen en hoe tumorcellen samenwerken met de gezonde cellen om hen heen. Deze kennis helpt ons om nieuwe aangrijpingspunten voor behandelingen te vinden.

Al deze inzichten brengen ons dichter bij behandelingen die beter werken en minder bijwerkingen hebben. Door verschillende soorten moleculaire gegevens te combineren, willen we nieuwe ontdekkingen uit het laboratorium zo snel mogelijk vertalen naar betere zorg voor kinderen met een hersentumor.

Innovatieve modellen om nieuwe behandelingen te ontwikkelen

Om nieuwe behandelingen te ontwikkelen, zijn goede onderzoeksmodellen onmisbaar. Een behandeling kan pas veilig bij kinderen worden getest als eerst is aangetoond dat deze werkt in modellen die de tumor zo goed mogelijk nabootsen. Daarom ontwikkelt en gebruikt onze onderzoeksgroep verschillende geavanceerde modellen van hersentumoren bij kinderen. Dit zijn onder andere patient-derived xenografts (PDX-modellen), waarbij tumorweefsel van een patiënt wordt onderzocht in een proefdier, tumoroïden, kleine driedimensionale kweken van tumorcellen, en genetisch gemodificeerde hersenorganoïden, mini-hersenen waarin onderzoekers kunnen bestuderen hoe een tumor ontstaat en groeit.

Onze groep heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de internationale ITCC-P4-samenwerking, waarin een van de grootste verzamelingen PDX-modellen van kinderkanker is opgebouwd. Daarnaast heeft onze groep tumoroïden gemaakt van materiaal van medulloblastomen, ependymomen, ETMR and CNS-BCOR tumoren. Deze modellen gebruiken we nu om veelbelovende nieuwe medicijnen te testen en om te bepalen welke behandelingen het meest kansrijk zijn voor specifieke tumortypen. 

Om het ontstaat van tumoren te onderzoeken of om modellen te maken zonder patiëntenmateriaal, gebruiken we hersenorganoïden. Deze "mini-breintje" bootsen de zeer vroeg ontwikkeling van de hersenen na, wanneer tumoren ontstaan. Door het aanbrengen van tumorspecifieke DNA veranderingen in de cellen, kunnen het ontstaan van een hersentumor imiteren en bestuderen.  Hierdoor kunnen we niet alleen beter begrijpen hoe deze tumoren zich ontwikkelen, maar ook onderzoeken welke behandelingen het meest effectief zijn. S

amen vormen deze modellen een belangrijke brug tussen fundamenteel onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe therapieën voor kinderen met hersentumoren.

Beurzen en publicaties

Informatie over onze onderzoeksgroep

Onze onderzoeksgroep staat onder leiding van professor Marcel Kool samen met  dr. Jens Bunt. Het team bestaat verder uit vijf promovendi (PhD-studenten), een postdoc, twee onderzoeksanalisten en een projectmanager.

Op dit moment lopen drie masterstudenten stage binnen onze onderzoeksgroep:

  • Vasilis Papageorgiou (master Bioinformatics and Biocomplexity, Universiteit Utrecht). Hij werkt samen met Álvaro.

  • Lola Démurger (master Molecular and Cellular Life Sciences, Universiteit Utrecht). Zij werkt samen met Francesco.

  • Adam Donovan (master Regenerative Medicine & Technology, Universiteit Utrecht). Hij werkt samen met Julie.

De komende maanden zoeken we een nieuwe postdoc voor onderzoek naar de moleculaire eigenschappen van astroblastoom, een zeldzame hersentumor.

Op dit moment hebben we geen openstaande promotieplaatsen (PhD-posities). Ben je geïnteresseerd in een stage? Lees dan de informatie hieronder.

Kom bij ons werken

Om elk kind van kanker te kunnen genezen, hebben we de beste zorgverleners en wetenschappers nodig. Daarom trekken wij getalenteerde werknemers aan die op hoog niveau presteren in een werkomgeving waarin iedereen continue op verbetering gericht is. Herken jij jezelf in onze kernwaarden 'grensverleggend' en 'gepassioneerd'? Ontdek welke mogelijkheden we hebben voor een baan in de research.

Ontdek de mogelijkheden