Patiëntenportaal

Nieuw onderzoek naar sociaaleconomische omstandigheden en cognitie

19 november 2026

Kinderen met een hersentumor die opgroeien in minder gunstige sociaaleconomische omstandigheden, hebben op het moment van diagnose vaker moeite met bijvoorbeeld concentreren en onthouden. Daarna ontwikkelen deze vaardigheden zich op dezelfde manier als bij kinderen uit gunstigere sociaaleconomische omstandigheden.

Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Prinses Máxima Centrum en de Universiteit Lund in Zweden. Met deze kennis kunnen we de ondersteuning voor kinderen met een hersentumor nog beter afstemmen op wat ieder kind nodig heeft.

Veel kinderen met een hersentumor kunnen door hun ziekte en de behandeling moeite hebben met cognitieve vaardigheden. Deze vaardigheden helpen je om informatie te begrijpen, dingen te onthouden, op te letten, problemen op te lossen en nieuwe dingen te leren.

Naast medische factoren en de behandeling kunnen ook psychosociale factoren informatie geven over welke ondersteuning kinderen en gezinnen nodig hebben, tijdens en na hun behandeling. Daarbij kun je denken aan sociaaleconomische omstandigheden, zoals het inkomen, de opleiding of het beroep van een ouder.

Het is bekend dat de sociaaleconomische achtergrond van een kind invloed heeft op hoe het leert, denkt en problemen oplost. Onderzoekers van het Prinses Máxima Centrum en de Universiteit Lund keken nu voor het eerst naar de rol van sociaaleconomische omstandigheden in cognitie bij kinderen met kanker in Europa.

Cognitieve vaardigheden vergelijken

De onderzoekers bestudeerden een grote groep van 461 Zweedse kinderen met een hersentumor. Ze keken naar het inkomen, opleiding en beroep van hun ouders. Ze bekeken deze factoren zowel afzonderlijk als samen om een beeld te krijgen van de sociaaleconomische omstandigheden.

De kinderen hadden op verschillende momenten voor, tijdens en na hun behandeling cognitieve tests gedaan, om bijvoorbeeld te kijken naar hoe snel ze werkten, hoe geconcentreerd ze waren, en hoe goed ze dingen konden onthouden.

Zoals verwacht, zagen de onderzoekers dat de cognitie van alle kinderen gemiddeld genomen in de loop van de tijd achteruitging. Bij diagnose deden kinderen uit minder gunstige sociaaleconomische omstandigheden het minder goed op cognitieve tests dan leeftijdsgenoten. Maar in de vijf jaar na diagnose namen deze vaardigheden niet sneller af dan bij kinderen uit gunstigere omstandigheden.

De studie verscheen vorige maand in het wetenschappelijke tijdschrift Neuro-Oncology. Het onderzoek werd gefinancierd door de Irenestichting en de Europese Unie via het Butterfly-programma.

Extra ondersteuning

‘Aan de ene kant stellen de resultaten gerust. De sociaaleconomische omstandigheden van een kind met een hersentumor is geen extra risicofactor voor veranderingen in de loop van de tijd op cognitie’, vertelt Marita Partanen, onderzoeksgroepsleider in het Prinses Máxima Centrum. Zij leidde de studie samen met haar Zweedse collega Ingrid Tonning Olsson. ‘Ons onderzoek laat ook zien dat kinderen die opgroeien in minder gunstige sociaaleconomische omstandigheden extra ondersteuning kunnen gebruiken. Dat kan helpen om de gevolgen van hun ziekte voor het denken en leren zo klein mogelijk te houden.’

Psycho-oncologische ondersteuning

Corina Wouterse, hoofd medisch maatschappelijk werk in het Prinses Máxima Centrum: ‘Deze resultaten laten zien hoe belangrijk het is om niet alleen naar de ziekte van een kind te kijken, maar ook naar de omstandigheden waarin een kind opgroeit. Door aandacht te hebben voor de situatie, sterke kanten en kwetsbaarheden van ieder gezin, kunnen we de psychosociale zorg tijdens de ziekte zo goed mogelijk laten aansluiten bij het kind en het gezin.’

Dit onderzoek werd mede mogelijk gemaakt door Horizon Europe/Marie Skłodowska-Curie Action co-fund, projectnummer 101081481.

Meer informatie voor ouder en kind

In het Prinses Máxima Centrum krijgen alle ouders van kinderen met kanker ondersteuning van maatschappelijk werk. Medisch maatschappelijk werk helpt families stabiel te blijven en leert hun om te gaan met de ziekte van hun kind. Waar nodig krijgen kinderen en hun gezin specialistische hulp van psychologen. Daarnaast worden alle kinderen met een hersentumor neuropsychologisch gevolgd via het Brain CARE-programma.

We kunnen ons voorstellen dat je vragen hebt over dit onderzoek. Bekijk de Vraag & Antwoord pagina of neem contact op met je behandelend arts of het zorgteam.

Meer informatie voor professionals

Eerder onderzoek, ook onder leiding van de Partanen-groep in het Prinses Máxima Centrum, keek naar cognitie bij een groep van 125 kinderen met een hersentumor in het Máxima. In die studie onderzochten de onderzoekers een vergelijkbaar begrip: psychosociaal risico. Daarbij gaat het om stress door factoren zoals het functioneren van het gezin, sociale steun en andere psychologische of medische problemen. De onderzoekers zagen dat kinderen met een hoger psychosociaal risico ook een groter risico hadden op cognitieve problemen binnen drie maanden na de diagnose.

Jessica Beamish, promovenda in de Partanen groep in het Máxima, ging voor haar uitwisseling als onderdeel van het EU Butterfly-programma naar de Universiteit Lund in Zweden.

Beamish: ‘De gegevens uit Zweden geven ons voor het eerst een goed beeld van het effect van sociaaleconomische omstandigheden op de cognitie van kinderen met een hersentumor in Europa. Hiervoor was het meeste onderzoek hiernaar in de Verenigde Staten gedaan. Daar zien ze een sterkere vermindering van cognitieve vaardigheden bij kinderen met minder gunstige sociaaleconomische omstandigheden. We vermoeden dat het verschil tussen de uitkomsten in de VS en Zweden komt door de betere toegang tot de gezondheidszorg en onderwijs in Zweden. Maar hier is verder onderzoek naar nodig.’